ፋኖና በአማራ ያለው ግጭት
የተሻሻለው 10 ኦክቶበር 2026
የፋኖ ታጣቂዎች ከ2023 ጀምሮ በአማራ ከፌዴራል መንግሥት ጋር ሲዋጉ ቆይተዋል። Frontline በክልሉ የተዘገቡ ግጭቶችን፣ ጥቃቶችንና የቁጥጥር ለውጦችን እያንዳንዳቸውን ከምንጮቻቸውና ከእምነት ደረጃቸው ጋር ይመዘግባል።
የሞቱት ቁጥር በየዘገባው የተሰጡ አሃዞች ድምር ነው፤ ዘገባዎች ሊደራረቡ ይችላሉ፣ የFrontline የራሱ ቆጠራም አይደለም።
ቁልፍ ከተሞች
| ከተማ | የሚቆጣጠረው | ከ | የቅርብ ጊዜ ዘገባ |
|---|---|---|---|
| ባሕር ዳር | የተረጋገጠ ዘገባ የለም | መግለጫ, 2 ኦክቶበር 2026 | |
| ጎንደር | የተረጋገጠ ዘገባ የለም | ውጊያ, 4 ጁን 2025 | |
| ላሊበላ | Ethiopian National Defense Force | 30 ሴፕቴምበር 2026 | መግለጫ, የ5 ኦክቶበር 2026 ሳምንት |
| ደሴ | የተረጋገጠ ዘገባ የለም | ውጊያ, የ12 ማርች 2025 ሳምንት | |
| ወልድያ | የተረጋገጠ ዘገባ የለም | ውጊያ, የ21 ሴፕቴምበር 2026 ሳምንት | |
| ቆቦ | የተረጋገጠ ዘገባ የለም | የከባድ መሣሪያ ድብደባ, 23 ሴፕቴምበር 2026 | |
| ደብረ ማርቆስ | የተረጋገጠ ዘገባ የለም | ውጊያ, የ6 ኦክቶበር 2025 ሳምንት | |
| ሰቆጣ | Ethiopian National Defense Force | 28 ሴፕቴምበር 2026 | ውጊያ, የ6 ሴፕቴምበር 2022 ሳምንት |
ከ20 ሴፕቴምበር 2026 ጀምሮ በቀን የተዘገቡ ክስተቶች
የቅርብ ጊዜ ክስተቶች
የቁጥጥር ለውጥ · Mehal Meda town, North Shewa (AM), Amhara
Amhara ፋኖ National Movement በ Shoa ኮማንዶቹ የተቀናጁ ጥቃቶች በ Shoa ውስጥ አስር ከተሞችን መቆጣጠሩን እና 520 የመንግስት ወታደሮችን ማረኩ ብሏል።
መግለጫ · Lalibela town, North Wello, Amhara
በ Addis Ababa የሚገኘው የአሜሪካ ኤምባሲ በኢትዮጵያ ወታደራዊ ቦታዎች ላይ ረዥም ርቀት ጥቃት ሊደርስ እንደሚችል አስጠንቅቆ፣ ዜጎች ወደ Amhara፣ Tigray እና Afar ክልሎች፣ Lalibela ን ጨምሮ፣ እንዳይጓዙ እና ከዛ አካባቢ ቀድመው የገቡ ከሆነ ለቀው እንዲወጡ አሳስቧል።
መግለጫ · Bahir Dar town, Bahir Dar town Admin, Amhara
Satellite imagery shows an estimated four to five aircraft, apparently Ethiopian Air Force Su-27 fighters, at Bahir Dar Airport from 2 October that were absent on 27 September, indicating deployment there since fighting escalated in northern Ethiopia.
ውጊያ · Alamata town, Area 3, Contested
ዓምነስቲ ኢንተርናሽናል በአላማጣ እና አካባቢው በከፍተኛ የጦር መሳሪያዎች የተደረገ ጦርነት በሲቪሎች ላይ ጉዳት ማስከተሉን ዘገበ።
ውጊያ · Maichew town, Southern, Tigray
ዓምነስቲ ኢንተርናሽናል በማይጨው እና አካባቢው በከፍተኛ የጦር መሳሪያዎች የተደረገ ጦርነት በሲቪሎች ላይ ጉዳት ማስከተሉን ዘገበ።
የቁጥጥር ለውጥ · Mekane Selam town, South Wello, Amhara
ፋኖ ሃይሎች በ South Wollo Mekane Selam ላይ ትልቅ ፍልሚያ እንዳሸነፉ ተገልጿል።
በሲቪሎች ላይ የደረሰ ጥቃት · Alamata town, Area 3, Contested
የሆስፒታል ሰራተኞች ለ BBC በ Alamata እና አካባቢው ለሶስት ቀናት በመድፍ እና በፈንጂዎች የተካሄደ ከፍተኛ ፍልሚያ ትንንሽ ልጆችን ጨምሮ ቢያንስ 52 ሲቪሎች ሕይወታቸው እንዳለፈ፣ አንድ ገበያ ላይ የደረሰ ጥቃት ብቻ 12 ሰዎችን እንደገደለ ተናግረዋል።
ውጊያ · Lalibela town, North Wello, Amhara
The US Embassy in Addis Ababa warned of active fighting near Lalibela, where Ethiopian Airlines suspended flights on 24 September, and urged US citizens to avoid Amhara, Tigray and Afar.
ውጊያ · Lalibela town, North Wello, Amhara
ከTPLF ጋር ቅርበት ያለው ምንጭ እንደገለጸው ግጭቶች ከLalibela አውሮፕላን ማረፊያ በኪሎ ሜትሮች ርቀት ውስጥ ተካሂደዋል።
ውጊያ · Lalibela town, North Wello, Amhara
በአቅራቢያ በነበረው ግጭት ምክንያት ወደ Lalibela የሚደረጉ በረራዎች ተቋርጠዋል።
መግለጫ · ያልታወቀ ቦታ
የTPLF ምክትል ፕሬዝዳንት አማኑኤል አሰፋ ቡድኑ ከፌደራል መንግስት ጋር ሙሉ ጦርነት ላይ እንደሚገኝ እና የትግራይ ኃይሎች በአፋርና በአማራ ከአካባቢው የታጠቁ ቡድኖች ጎን ለጎን እየተዋጉ እንደሚገኙ ተናግረዋል።
ውጊያ · Lalibela town, North Wello, Amhara
AFP በሰሜን ወሎ Lalibela አካባቢ ስለተካሄደ ግጭት ዘገባዎችን ተቀብሏል፣ ይህም የአውሮፕላን ማረፊያውን ለመዘጋት ዳርጎታል።
ውጊያ · Lalibela town, North Wello, Amhara
AFP በLalibela ዙሪያ ጦርነት መካሄዱን የሚገልጹ ዘገባዎችን ተቀብሏል፤ የከተማዋ አውሮፕላን ማረፊያም ተዘግቶ በረራዎች ተቋርጠዋል።
ውጊያ · Lalibela town, North Wello, Amhara
Reuters በLalibela፣ North Wollo ግጭት መካሄዱን ዘግቦ ወደ ከተማው የሚደረጉ በረራዎች መቋረጣቸውን ገልጿል።
ውጊያ · Lasta, North Wello, Amhara
የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን በWag Hemra ዞን የድንበር አካባቢዎች እና በNorth Wollo ውስጥ በሚገኘው Lasta ወረዳ በመንግስት የፀጥታ ኃይሎች እና በTPLF በተሰማሩ ተዋጊዎች መካከል የተፈጠረውን ግጭት አረጋግጧል።
ውጊያ · ያልታወቀ ቦታ
ግጭት ክትትል ድርጅት ACLED የትግራይ ኃይሎች ከፋኖ ጋር በመተባበር በአማራ ክልል የፌደራል ቦታዎችን ማጥቃታቸውን ገልጿል።
የከባድ መሣሪያ ድብደባ · Lalibela town, North Wello, Amhara
ሁለት ነዋሪዎች የፌደራል ኃይሎች በLalibela ከሚገኝ ካምፕ ላይ በ50 ኪሎ ሜትር ርቀት ወደ ፊት በሚገፉ የፋኖ ኃይሎች ላይ ከባድ የጦር መሳሪያ መተኮሳቸውን ገልጸዋል።
ውጊያ · ያልታወቀ ቦታ
የመንግስት እና የዲፕሎማቲክ ምንጮች የትግራይ ኃይሎች በአማራ ከፋኖ ጎን ለጎን እየተዋጉ እንደነበር ገልጸዋል።
ውጊያ · ያልታወቀ ቦታ
የጸጥታ ምንጮች የትግራይ ኃይሎች እና የአማራ ፋኖ ሀገራዊ ንቅናቄ ከረቡዕ ጀምሮ በአማራ ከፌዴራል ኃይሎች ጋር በጋራ ሲዋጉ ቆይተዋል ብለዋል።
ውጊያ · ያልታወቀ ቦታ
የትግራይ ኃይሎችና ፋኖ ከደቡብ ትግራይ ድንበር አቅራቢያ በአማራ ክልል በፌደራል ኃይሎች ላይ የምድር ጥቃት ፈጽመዋል፤ በNorth Wollo ከፍተኛ ጦርነት ተካሂዶ ዛቱታዎች ለWeldiyaና Lalibela ተገልጸዋል።
የከባድ መሣሪያ ድብደባ · Kobo town, North Wello, Amhara
የUN ሰብአዊ መብት ተቋም እንደገለጸው በKobo ከተማ የተፈጸመ፣ ለENDF የተጠቀሰ የሞርታር ጥቃት ሲቪሎችን ገድሏል።
ውጊያ · ያልታወቀ ቦታ
በAmhara እና Afar ጦርነት ተከፈተ፤ የትግራይ ኃይሎች ከፋኖ እና ከአንድ የAfar አካባቢያዊ ታጣቂ ቡድን ጋር በመሆን በፌደራል ኃይሎች ላይ መዋጋታቸው ተገልጿል።
ውጊያ · ያልታወቀ ቦታ
ፋኖ ሃይሎች በ North Wollo ፍልሚያ ካደረጉ በኋላ አንድ የሰራዊት ክፍለ ጦርን የሚመሩ ሁለት ኮሎኔሎችን ከብበው እንደማረኩ እና የጭነት መኪናዎችን እና የጦር መሳሪያዎችን እንደያዙ ገልጸዋል።
ውጊያ · ያልታወቀ ቦታ
የ36 የሰብአዊ መብት ተቋማት ጥምረት መስከረም 22 2026 በኢትዮጵያ መንግስት ሃይሎች እና አጋር በሆኑ የትግራይና የአማራ ተዋጊዎች መካከል ትልቅ ደረጃ ያለው ፍልሚያ እንደተነሳ፣ ወደ Afar እና Amhara ክልሎች እንደተስፋፋ እና ድሮን ጥቃቶችን፣ የሞርታርና የመድፍ ተኩሶችን እና በህዝብ በሚኖርባቸው አካባቢዎች የአየር ጥቃቶችን እንዳካተተ ገልጿል።
ውጊያ · Woldiya town, North Wello, Amhara
የውጭ የደህንነት ምንጭ በአማራ ክልል Weldiya ከተማ አካባቢ ግጭት መካሄዱን ገልጿል።
ጥያቄዎችና መልሶች
ባሕር ዳርን ማን ይቆጣጠረዋል?
እስከ 10 ኦክቶበር 2026 ድረስ ባሕር ዳርን ማን እንደሚቆጣጠር Frontline የተረጋገጠ ዘገባ የለውም። በካርታው ላይ በአሮጌ ቀለም ሳይሆን እንደ ያልታወቀ ይታያል።
ጎንደርን ማን ይቆጣጠረዋል?
እስከ 10 ኦክቶበር 2026 ድረስ ጎንደርን ማን እንደሚቆጣጠር Frontline የተረጋገጠ ዘገባ የለውም። በካርታው ላይ በአሮጌ ቀለም ሳይሆን እንደ ያልታወቀ ይታያል።
ላሊበላን ማን ይቆጣጠረዋል?
እስከ 10 ኦክቶበር 2026 ድረስ የFrontline ካርታ ላሊበላን ከ30 ሴፕቴምበር 2026 ጀምሮ በEthiopian National Defense Force ቁጥጥር ስር እንዳለ ያሳያል፤ ይህም በደረጃ B ምንጮች ላይ የተመሠረተ ነው።
ስንት የድሮንና የአየር ጥቃቶች ተዘግበዋል?
ከ20 ሴፕቴምበር 2026 ጀምሮ እዚህ 0 የድሮንና የአየር ጥቃቶች ተዘግበዋል፤ ከእነዚህ ውስጥ 0 የሚሆኑት ቢያንስ በአንድ ገለልተኛ ምንጭ የተደገፉ ናቸው።
የቅርብ ጊዜው ምንድን ነው?
Frontline የመዘገበው የቅርብ ጊዜ ዘገባ፣ ከ8 ኦክቶበር 2026፦ Amhara ፋኖ National Movement በ Shoa ኮማንዶቹ የተቀናጁ ጥቃቶች በ Shoa ውስጥ አስር ከተሞችን መቆጣጠሩን እና 520 የመንግስት ወታደሮችን ማረኩ ብሏል።
ይህ መረጃ እንዴት ይረጋገጣል?
እያንዳንዱ ክስተት ከምንጮቹ ጋር የተገናኘ ሲሆን ደረጃ አለው። ካርታውን የሚያንቀሳቅሱት በገለልተኛ ምንጭ የተረጋገጡ ዘገባዎች (ደረጃ A እና B) ብቻ ናቸው፤ የአንድ ወገን የራሱ ይገባኛል ጥያቄ እንደ ይገባኛል ይታያል እንጂ ካርታውን ፈጽሞ አይለውጥም።